“Ik heb mijn laatste punkrocknummer geschreven”
Volgende week krijg je bij P-magazine gratis en voor niets een verzamel-cd met de vijftien beste songs uit vijftien jaar Janez Detd. Frontman frontman Nikolas Van der Veken blikt terug op drie lustra punkrock in Vlaanderen: zingende tulpen, het handdoekje van A-ha en pissen in de koffie van Bad Religion

Tekst: Bart Cop en Mathieu Dams / Foto’s: Filip Naudts 

Vijftien jaar Janez Detd., dat vieren de Grembergse punkrockers naast een verzamelaar met vijftien nummers (volgende week gratis bij P!) ook met een tournee van vijftien optredens, als afsluiter van de ruwweg 1.500 die ze al gespeeld hebben. Of als orgelpunt van de groep zoals u ze altijd gekend heeft: Janez Detd. houdt er zeker niet mee op, maar zal wel andere wegen inslaan. Daarover heeft zanger Nikolas Van der Veken het later in dit gesprek, maar beginnen doet hij, waar anders, bij het begin. We schrijven – maar dat had u al berekend – 1994. 

NIKOLAS VAN DER VEKEN: “Ik was al een jaar of 18, een muzikale laatbloeier. Mijn grote passie is heel lang voetbal geweest. Ik luisterde wel passief naar muziek: via mijn buurjongen leerde ik groepen als The Godfathers, The Ramones en Pixies kennen. Toen ik uiteindelijk toch een gitaar wilde kopen, had ik het meteen economisch goed bekeken. Er was een promotie waarbij je een heel pakket samen kon kopen: gitaar, kabel en versterker in één. Kostte 12.000 frank, terwijl ik zeer goed wist dat ik maar 11.200 frank bij elkaar gespaard had. Mijn pa legde de rest bij, zodat ik thuis al meteen het gras mocht beginnen te maaien. (lacht) Maar ik had mijn gitaar en was gestart. Mijn buurman leerde me toen Can’t Live In a Living Room van Red Zebra spelen en zo ben ik beetje bij beetje begonnen. Die maandag hebben we op school meteen een bandje opgericht. In die eerste
formatie zat Bob Haentjens ook al, die is heel lang de eerste bassist van Janez Detd. geweest.” 

Hoe kies je als beginnende band welk genre je gaat spelen? 
VAN DER VEKEN: “Bobs neef zat ook in een groepje en dat speelde punkrock. Ik vond dat leuk om naar te luisteren, maar wilde het zelf graag wat melodieuzer aanpakken. Tot we begonnen te spelen en iedereen ons vertelde dat ze het wel tof vonden, die punkrock die wij speelden. (lacht) Onze muzikale beperkingen maakten gewoon dat onze muziek wat punky klonk. Ik ontdekte bands als NOFX, Dag Nasty en All en begon bij de lokale platenboer in Grembergen en masse punkrockalbums op te kopen. Op die manier zijn we in onze stijl gerold. De Amerikaanse punkrock van de jaren ’80 vond ik geweldig: heel melodieus, maar toch stevig en up-tempo. Bands als All en Descendents blijf ik tot op de dag van vandaag erg goed vinden. Ik ben ze ook allemaal live gaan bekijken in de Effenaar in Eindhoven. Die bands waren ook zo bereikbaar. Na de show kon je er gewoon een babbel mee slaan, ik wist niet wat me overkwam. Ik groeide op met Belgische bands als The Scabs, Paranoiacs, The Wolf Banes... Maar die waren gewoonweg onbereikbaar.” headlinen om 2.30u 

Het duurde ook niet lang voor het eerste van jullie 1.500 optredens eraan kwam.
VAN DER VEKEN: “We zijn heel snel beginnen op te treden, ja. De plaatselijke pastorie en zo, waar ze ons uiteraard helemaal niet goed vonden. Er werd toen een cd’tje uitgebracht met alle bands uit Dendermonde. Daar hadden wij ook een liedje voor opgenomen, onze eerste opname ooit, maar dat vonden ze gewoon té slecht voor op die cd. Wat wil je, we hadden onze instrumenten nog maar zes
maanden. (lachje) Maar ik had al snel door dat als we echt goed wilden worden, we vooral heel veel moesten optreden. Dus zijn we als zotten beginnente repeteren en gingen we overal te lande spelen, vaak gratis. Veel jeugdhuizen gedaan: als we in eentje speelde, zat er altijd wel iemand van een ander jeugdhuis die ons daar ook wilde. Op die manier haalden we met elk optreden twee of drie nieuwe binnen. Maar wel bijna alleen in West- Vlaanderen, vreemd genoeg.” 

Erg glamoureus was het wellicht niet.
VAN DER VEKEN: “We mochten eens in Dendermonde in een jeugdhuis met reputatie spelen: wie daar aan de bak kwam, was vertrokken. We stonden als laatste geprogrammeerd. Dat leek eerst cool – headliner! – maar al snel bleek dat heel die avond geweldig aan het uitlopen was. Uiteindelijk kwamen we op om 2.30u ’s nachts en zat er nog zes man.» Niet lang daarna hebben we ons eerste demootje opgenomen. Punkin’ Shit Snobs heette dat, als knipoogje naar het feit dat mijn vader beheerder was bij de Nationale Bank in Antwerpen en ik in een punkbandje speelde. Maar net dat was in mijn ogen het tegendraadse: mijn pa wilde helemaal niet dat ik in een bandje ging spelen, die wilde dat ik bleef voetballen en mijn best deed op school.»Die demo was niet zo geweldig: gewoon een samenraapsel van invloeden die we ergens hadden opgepikt. Natuurlijk hoorde daar ook een demovoorstelling bij, wat er in de praktijk op neerkwam dat we allemaal uren op onze kamers cassettes zaten te kopiëren en hoesjes aan het vouwen waren. We hadden genoeg geld voor 250 demo’s. Nu is dat punk, toen ging het gewoon zo. Bon, de voorstelling kwam er, in jeugdhuis Snuffel in Grembergen. Er was daar een kleine honderd man en we verkochten er zeker 120 demo’s. Geschift! Onze voorraad was al heel snel op.” 

Hoeveel vroegen jullie voor zo’n cassette?
VAN DER VEKEN: “Dat weet ik eigenlijk niet meer, ik schat zo rond de 100 frank. Dat zorgde trouwens voor problemen: we hadden geen kas!»Via via is zo’n cassette terechtgekomen bij Green Leaf Records in Torhout. Die wilden meteen een cd van ons uitbrengen en vroegen of we nog nummers hadden. Wij dus prompt naar een goedkoop studiootje in Nederland om op anderhalve dag zes nummers op te nemen. Maar in die periode waren we constant aan het evolueren en aan het bijleren. r was toen bijvoorbeeld een hele Zweedse punkbeweging op gang gekomen, een soort Abba meets punk, waardoor we ons nogal sterk lieten beïnvloeden. Dus de songs die wij aan Green Leaf leverden, vonden ze daar al veel afgelikter dan het Ramones-achtige geluid van onze eerste demo. Ze waren er niet al te enthousiast over, maar brachten het toch uit. En dat marcheerde.” zingende tulpen 
VAN DER VEKEN: “Voor we er zelf erg in hadden, stonden we op Dour voor een tent van 7.000 man te spelen. Later die zomer op Pukkelpop. We vroegen toen nog altijd maar rond de 6.000 frank, gewoon om uit de kosten te geraken. »

Ik begon ook kleine tournees in elkaar te steken. Dat duurde maanden! Je stuurde een brief en moest vervolgens twee weken wachten op een antwoord. Bleken er twee data te overlappen? Hup, opnieuw een brief, opnieuw een maand verder. Maar we deden het wel; waanzinnig veel tours gedaan in Duitsland en Italië. Als groep ga je daar bijna aan kapot: honger lijden, slecht slapen, ver rijden om uiteindelijk voor geen kat te spelen. Of in Zwitserland aankomen en als voorprogramma Die Singende Tulipen hebben: twee venten in een tulpenpakje aan een piano. En dan verschieten dat er maar zeven man in de zaal staat. Dan voel je je a long way from home, hoor. Maar ook genoeg memorabele avonden: 150 man die volledig uit de bol gaan en de boel afbreken. Daarvoor doe je het.” 

Niet voor het grote geld?
VAN DER VEKEN: “Pff, yeah right. Alles wat aan geld binnenkwam, spendeerden we meteen weer aan beter materiaal. Alles wat de grote bands uit Amerika hadden, wilden wij ook. We hadden bijvoorbeeld ons eigen magazine, Detdline, een soort newsletter in het pre-internettijdperk. Op een gegeven moment haalden we meer dan 1.000 abonnees. Het waren gewoon enkele pagina’s met wat nieuwtjes en onze tourlijst. We stuurden dat gewoon met De Post op, met drie stickers erbij. Pas
toen we erachter kwamen dat Detdline ons 140.000 frank had gekost, hebben we de boel afgeblazen. Maar ik ben er zeker van dat het geholpen heeft.” 

De cd van 2 miljoen
VAN DER VEKEN: “Na dat optreden kwamen enkele platenfirma’s aankloppen in de kleedkamer. We zaten destijds bij I Scream Records, nadat we bij Green Leaf waren vertrokken omdat we geen opnamebudget kregen. Sterker: we kregen daar niets eigenlijk, zelfs als ik een T-shirt van Janez Detd. wilde, moest ik die kopen. (lacht) Maar de bedragen die toen in de kleedkamer genoemd werden, waren nog van een andere orde dan wat we bij I Scream kregen. En de bekende belofte natuurlijk: ‘België is te klein voor jullie! Janez Detd. moet Europa in!’ Uiteindelijk zijn we naar Virgin gegaan, maar daar zijn we volkomen geblokkeerd. Ons opnamebudget steeg plots van 200.000 frank naar 2 miljoen. We vroegen ons af waarom we twee maanden studiotijd kregen, terwijl we het evengoed op tien dagen konden. Ze lieten ons aan ons lot over.» 

De plaat die we toen hebben gemaakt, Janez Detd., vind ik ook lang niet onze beste. Het was een wirwar van stijlen. Ik zat bijvoorbeeld nogal duidelijk in een Beach Boys-periode. Alleen de lekker puberale teksten vind ik nu nog oké. We kregen in die tijd trouwens ook de scene tegen ons, want welke punkrockband tekent nu bij een major? Maar op wat voor label zaten The Sex Pistols of The Clash, denk je?” 

Geen onverdeeld succes, jullie periode bij Virgin.
VAN DER VEKEN: “We hebben onszelf pas teruggevonden bij Anti-Anthems, onze daar-opvolgende plaat. Die was wat donkerder, maar wel helemaal Janez Detd.. We hebben die bij PIAS uitgebracht, want wij vroegen ons al af wat we in hemelsnaam bij Virgin deden en zij wisten niet goed wat ze met ons aan moesten.» Met Anti-Anthems hebben we veel kansen gekregen, met als toppunt onze passage op Werchter, natuurlijk. Ik heb de mannen toen gezegd dat we dit waarschijnlijk maar één keer gingen meemaken, dat ik blij was dat het met hen was en dat we ervoor moesten gaan. Let’s go! Ik krijg nog kippenvel als ik eraan terugdenk. We hebben onszelf daar echt overtroffen.” 

Straffe touren. 
Hebben jullie eigenlijk ooit iets gehoord van A-ha, na jullie Take On Me-cover?
VAN DER VEKEN: “Ze speelden in het Sportpaleis rond de tijd dat wij dat singletje uitbrachten. En dat terwijl ze die periode volledig achter zich wilden laten, ze werden er liever niet aan herinnerd. Maar de vragen van de journalisten bleven komen, natuurlijk, want die single was echt razend populair: we werden zelfs gevraagd voor de Radio 2-zomerhit. Uiteindelijk hebben de mannen ernaar geluisterd, ze vonden het wel oké. Leuke anekdote, trouwens: toen mijn zus een jaar of 14 was, is ze in Vorst eens gaan kijken naar A-ha en heeft ze daar het handdoekje van zanger Morten Harket opgevangen. It was meant to be!” 

Zijn er dingen die je hebt moeten laten liggen om met Janez Detd. te kunnen blijven spelen?
VAN DER VEKEN: “Ik wilde vroeger eigenlijk een tijdje aan de UCLA in Californië gaan studeren, maar heb dat laten schieten omdat Studio Brussel toen net Beaver Fever begon te spelen. Nu moet het gebeuren, dacht ik, en ik ben in België gebleven, om veel te kunnen optreden. En ik heb ook eens een reis naar New York afgezegd om in het voorprogramma van NOFX te kunnen spelen. Het was het laatste optreden van hun tour en ze waren de avond daarvoor zwaar op de lappen geweest. Dus kwamen ze veel te laat in België aan. Ik zie hun tourmanager nog altijd op ons afkomen om te melden dat er geen tijd was voor de ‘local support.’ Toen ben ik bij die mannen zelf gaan aankloppen. Ze hebben ons tien minuten gegeven, op voorwaarde dat we achteraf samen in de drank zouden vliegen. Dus heb ik me na de show stiepelzat gedronken met El Hefe. Plezant.” 

Jullie zijn ook eens gaan toeren met Bad Religion.
VAN DER VEKEN: “Die gasten waren zelf superlief, maar ze hadden een heel arrogante crew. We kregen niets: geen geld, geen echte soundcheck, zelfs geen drinken! ‘Sorry man, can’t help you’, was de vaste mantra van die tourmanager. Zelf zat hij wel de hele tijd koffie te drinken, dus heb ik daar maar een kleine boodschap in gedaan. Na het optreden – het was het tweede van de tournee – raakten we aan de praat met de band zelf en zei ik dat we geen drinken kregen. ‘We krijgen alleen
koffie’, zei ik. Waarop die mannen in koor: ‘Don’t touch the coffee, man, I heard it’s
really fucked up!’” (lacht) 

De P van Punkrock Vijftien jaar punkrock: wat levert dat zoal op?
VAN DER VEKEN: “Hoogstens wat zakgeld. Zoals ik al zei, staken we het meeste geld gewoon weer in de band. Hadden we een nummertje met blazers in? Hup, we namen drie blazers mee op tournee. Lichtmannen, roadies... Iedereen passeerde aan de kassa behalve wij, zo leek het. Intussen is onze attitude wat gezonder. We’ve paid our dues, nu moeten we er vooral zelf wat aan kunnen verdienen.” 

Wanneer kwam die klik?
VAN DER VEKEN: “Nog maar een jaar of drie geleden. We waren toen elf, twaalf jaar bezig, maar ik durfde niet uit te rekenen hoeveel we er effectief aan overgehouden hadden. We waren ook veel te enthousiast, geld toesteken aan tours en zo. Het kan de platenverkoop in Duitsland alleen maar ten goede komen: zo dachten we toen.» Onze platenverkoop in het buitenland is nog zoiets. Als we een cd in Italië lieten uitbrengen, zeiden ze daar na een tijdje dat ze er pakweg tweeduizend van verkocht hadden. Tja, we’ll take your word for it. Ik wil niemand met de vingers wijzen, maar ik vermoed dat er af en toe toch wel met een dubbele boekhouding gewerkt wordt.” 

Hoeveel cd’s hebben jullie in totaal verkocht, denk je?
VAN DER VEKEN: (denkt lang na) “Ik schat tussen de 60.000 en 70.000. Tel je de downloads erbij, zal je al gemakkelijk aan een half miljoen komen, denk ik. Ik weet nog dat we met Take on Me op de rand van een gouden plaat balanceerden. In die tijd was dat nog 25.000 stuks. Bij Virgin zeiden ze toen al: ‘Was je hier vijf jaar eerder mee geweest, had je makkelijk goud gehaald.’» Ik heb lang op de barricades gestaan, maar ik heb het gevecht tegen downloads nu wel helemaal opgegeven. Het kalf is verdronken. De platenmaatschappijen waren lange tijd veel te laks en nu is het te laat. Je kan een tiener vandaag niet meer wijsmaken dat hij beter 14 euro dokt voor een cd in plaats van die met één muisklik gratis te downloaden. Vroeger betékende een cd ook nog iets, nu krijg je er al eentje gratis bij P.” (lacht) 

Ja, vanwaar komt dat idee eigenlijk?
VAN DER VEKEN: “We wilden Vlaanderen nog eens herinneren aan onze oudere nummers. Maar om zo’n verzamelaar nu uit te geven: wat zou dat nog verkopen? 5.000 stuks als je geluk hebt. Nu kunnen we kiezen voor een medium dat ervoor zorgt dat 85.000 mensen onze cd in hun handen krijgen. Missie volbracht. En de keuze voor P-magazine is eenvoudig: P-magazine staat toch voor Punkrockmagazine? (lachje) Nee, dit blad heeft altijd aandacht besteed aan punkrock, ook terwijl het genre straal genegeerd werd door andere bladen.” 

Missie volbracht, zeg je. Is dit dan het
afscheid van Janez Detd.?
VAN DER VEKEN: “Ja en nee. Ik vraag me al een tijdje af hoeveel varianten ik nog op de jaren ’80-punkrock kan schrijven. Na onze laatste reeks van vijftien concerten zal ik hoogstwaarschijnlijk mijn laatste punkrocknummer geschreven hebben. Gaan we stoppen? Ik denk het niet. We gaan gewoon andere dingen doen, zaken die ons altijd na aan het hart gelegen hebben maar waar we ons nu
technisch veel sterker voor voelen. Janez Detd. zal blijven bestaan, maar niet meer als het punckrockbandje van weleer.” Heb je in die drie lustra nooit eens zin gehad om iets helemaal anders te spelen? 

VAN DER VEKEN: “Het grappige is: bij elke nieuwe plaat werkten we ons in het zweet om toch anders te klinken dan voorheen. In ons hoofd klonk het dan totaal anders als al het vorige, tot je dan de commentaren hoort: ‘Tof, helemaal Janez Detd.!’” (lacht) Verwacht je dat nu dan ook niet? 

VAN DER VEKEN: “De stijlbreuk zal groot genoeg zijn, geloof me. Ik wil met een grotere band gaan werken, echt een feestgroep worden. We zijn altijd al een festivalgroep geweest: drop ons eender waar en we maken er een feestje van. Dat wil ik nu nog meer uitbuiten. Zo amuseer ik mezelf ook het best. Da’s trouwens ook leuk aan deze verzamelaar: we kunnen echt een hele cd vullen met alleen
maar radiohits. Ik denk dat we een stuk of zeventien nummers in De Afrekening gehad
hebben, waarvan veel in de top-3. De fans zijn ons altijd blijven steunen. En dit is onze manier om dankuwel te zeggen. Schoon, hè?” (lacht) 

“De fans zijn ons altijd blijven steunen. Die gratis cd bij P is onze manier om dankuwel te zeggen. Schoon, hè?” Janez Detd. 15 Years of Fame zit volgende week volledig gratis bij P-magazine . 

Afspraak op 22 september in de krantenwinkel!